Audio tour Waterlinieommetje Nieuwpoort

Aan de overkant van de rivier ligt Schoonhoven. Nieuwpoort en Schoonhoven konden samen de Lek en dus de toegang tot Holland met hun geschut beheersen. Beide plaatsen kregen daarom binnen de Hollandse Waterlinie een belangrijke verdedigingsfunctie en werden tot vestingstad omgebouwd. Tijdens de Franse inval in 1672 werd dit gedeelte van de Lek verdedigd door oorlogsschepen. Ook de toegangswegen en rivierdijken moesten vanuit de vestingen bewaakt worden.

Vanwege de strategische ligging aan de Lek tegenover Schoonhoven werd na 1672 besloten het stadje beter te verdedigen. Nieuwpoort kreeg een hoge omwalling met zes bastions, een brede gracht met aan de oostkant een beer en een toegangspoort aan de zuidkant. De nieuwe vesting moest de doorgang over de zuidelijke Lekdijk beheersen. Samen met Schoon­hoven aan de andere kant van de Lek grendelde het de rivier en de dijken af voor vijandige land-en vaarbewegingen.                                                                                                                                                           

Om het omliggende gebied gecontroleerd te kunnen laten inunderen werd een inlaatsluis ge­bouwd voor water uit de Lek. De sluis is aange­legd onder het stadhuis, zodat personen die tegen inundatie waren geen sabotage konden plegen.