Audio tour Rondje Twelse Brink

In de 14e eeuw heette het Twenlo, maar andere vormen komen ook voor zoals; Twelle, Twelloe, Twelloo, Twenle, Twenlo en Twenloe. Iedere keer zijn er twee woorden te herkennen namelijk "twee" en "loo", wat zoiets betekent als twee bossen of dubbelbos.

Twello ligt, heden ten dage althans, inderdaad tussen twee bossen. De bossen van de landgoederen Grote Noordijk, Kleine Noordijk en de Steltenberg liggen ten zuiden van het dorp, terwijl aan de noordkant de bossen, van de landgoederen Hunderen, De Flierkamp, Sterrebosch, Kruisvoorde, de Parckelaer en het Bruggenbosch gelegen zijn.

Geschiedenis.
Door diverse opgravingen in Twello van bewerkt vuursteen en de ontdekking van een urnenveld met kringgreppelgraven, is vasgesteld dat er al permanente bewoning was in Twello gedurende 1000-500 voor Christus. (einde bronstijd begin van de ijzertijd).

De naam Twello komt het eerst voor in een rekening van de Utrechtse Sint Pietersproosdij in 1298. De eerste bewoners waren boeren die land kochten van de graaf van Gelre. Zij hadden kleine akkerbouw- en veeteeltboerderijtjes. Toen men de afwatering en de waterstand beter onder controle had, werden de boerenbedrijven steeds groter.

In 1600 was Gelre onderverdeeld in drie kwartieren, waaronder dat van Zutphen (de Graafschap). Het kwartier waar Twello onder viel, het Kwartier van Veluwe, was ook onderverdeeld in schoutambten, richterambten en vrije heerlijkheden.

Het schoutambt Voorst werd bestuurd door een schout en zijn onderschouten. Onder Voorst vielen verscheidene buurschappen, waaronder die van Twello. Andere buurtschappen waren Gietelo, Schadewijk, Silvolde, Terwolde, Tuil en Wilp. Zowel Terwolde als Twello was al in de middeleeuwen een kerkdorp. Wilp dateert van 765, toen Lebuïnus er een kapelletje stichtte.

De ambtsjonkers (schout en onderschouten) vergaderden altijd in de Gietelse brouwerij. Steeds meer mensen trokken naar Twello, zo ook de secretaris van het schoutambt Voorst. Hij bewoonde Huize Kruisvoorde waar later ook de vergaderingen werden gehouden. Zoals zoveel steden verloor ook Deventer zijn rol als vestingstad. Door de bloeiende handel en nijverheid werd Deventer overbevolkt en uitbreiding was noodzaak. De welgestelden gingen villa's bouwen buiten de stad, onder andere in Twello, die gebruikten ze eerst vooral als zomerverblijf maar gingen er later steeds vaker permanent wonen.

Al sinds de 15e eeuw heeft Twello een korenmolen. Tot 1898 was dat een standerdmolen, maar toen deze bouwvallig werd, is besloten tot het bouwen van een stellingmolen. Havekes Mölle aan het Havekespad is nog steeds maalvaardig en wordt door vrijwillige molenaars nog regelmatig in bedrijf gezet.