Audiotour

AudiotourTijd van Jagers & Boeren

Alleen in het Nederlands

Het eerste tijdvak waar middelbare scholieren mee te maken krijgen als ze geschiedenis volgen in de bovenbouw is de tijd van jagers en boeren, oftewel de prehistorie. In dit tijdvak wordt ingegaan op de verhouding tussen man en vrouw, een onderwerp dat voornamelijk in de jaren negentig van de twintigste eeuw tot veel discussie leidde.
Op basis van archeologisch onderzoek kunnen bepaalde dingen gezegd worden over de tijd waarin de mens nog geen schriftelijke bronnen naliet. Dit is het geval bij Trijntje, het oudste menselijk skelet van Nederland, gevonden in 1997. Op basis van haar botten kunnen kenmerken zoals leeftijd en geslacht bepaald worden. De locatie van haar graf en voorwerpen die in de omgeving zijn gevonden, kunnen in beperkte mate iets zeggen over de context van haar leven. Iets soortgelijks geldt voor de prehistorische Venusfiguren. Dit zijn beeldjes met soms overdreven vrouwelijke kenmerken die verspreid over een gebied tussen Frankrijk en Siberië zijn gevonden. Op basis van het materiaal dat gebruikt is, kan de ouderdom worden vastgesteld, alsook de toegankelijkheid van die materialen voor de mensen uit die tijd. Bij beide voorbeelden is het echter niet mogelijk om de sociaal-culturele context achter de vondsten te achterhalen. Doordat er geen geschreven bronnen zijn, is het niet mogelijk om intenties te lezen uit botten of voorwerpen die uit de prehistorie stammen. Invulling geven aan deze lacunes heeft daarom een zeer interpretatief karakter. In het kader van dit interpretatieve karakter in de archeologie dienen Trijntje en de Venusfiguren als voorbeelden.
De rolverdeling tussen mannen en vrouwen in de prehistorie is een onderwerp dat aan bod komt in de lesmethodes in het middelbaar onderwijs. Nog steeds bevestigen deze het beeld dat mannen jagers waren en vrouwen verzamelaars. Trijntje zal in haar storyline praten over wat er wel en niet gezegd kan worden op basis van archeologisch onderzoek, en daarmee deze rolverdeling in twijfel trekken. Ook de Venusfiguren zijn aanwezig in de schoolboeken, en dan met name de Venus van Willendorf, een beeld met zeer overdreven geslachtskenmerken dat symbool zou staan voor vruchtbaarheid. Naast dit vruchtbaarheidsidee worden andere theorieën geïntroduceerd om de beeldvorming rond de figuren te nuanceren.
Deze voorbeelden laten niet alleen het interpretatieve karakter in de archeologie zien, maar geven ook inzicht in de invloed van gender in deze wetenschap. Tot aan de jaren ’60 van de vorige eeuw waren er voornamelijk mannen actief in de archeologie, een wetenschap die toen ongeveer een eeuw bestond. Deze mannen leefden in een tijd waarin andere denkbeelden heersten en vrouwen een andere rol hadden in de maatschappij. Deze ideeën zijn overgevloeid in de interpretaties die de archeologen hadden van de prehistorie. Maar niet alleen oude denkbeelden spelen nog steeds een rol, ook huidige ideeën beïnvloeden ons beeld van de prehistorie.
Door deze storylines in de les te behandelen, wordt een vrouwelijk tegenwicht geboden. Daarnaast worden leerlingen gestimuleerd om kritisch te kijken naar bronnen én naar henzelf. Een essentiële vaardigheid binnen de geschiedkunde, die niet mag ontbreken binnen het geschiedenisonderwijs.

Tags: prehistorie, archeologie, gender, rolverdeling, interpretatie

Tour stops

Beoordelingen

Nog geen beoordelingen

Schrijf de eerste beoordeling
A minimum rating of 1 star is required.
Please fill in your name.